Главная страница
qrcode

сроп 5. Реферат орында ан Елтай Б. Курс 1 курс Маманды ы жалпы медицина Группа 119 Б


Скачать 49.57 Kb.
НазваниеРеферат орында ан Елтай Б. Курс 1 курс Маманды ы жалпы медицина Группа 119 Б
Дата24.10.2020
Размер49.57 Kb.
Формат файлаdocx
Имя файласроп 5.docx
ТипРеферат
#43652
Каталог

«ҚАЗАҚСТАН-РЕСЕЙ МЕДИЦИНАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ» МЕББМ
NSEO «KAZAKH-RUSSIAN MEDICAL UNIVERSITY»


РЕФЕРАТ


Орындаған: Елтай Б.

Курс: 1 курс

Мамандығы: жалпы медицина

Группа: 119 Б

Қабыдаған: Актан Б.Р.



Рефераттың жоспары:
1. электрокардиографияға кіріспе

2. ЭКГ тіркеуі

3. қалыпты ЭКГ (тісше, сегмент, интервал)

4. Экстрасистола

5. Жүректің дірілі және жыпылықтануы

Жүрек жұмысын зерттеу әдістері

Физиологиялық (таза эксперименттік) және клиника-физиоло-гиялық әдістер болып екі топқа бөлінеді.

Жүрек қызметін физиологиялық эдіспен зерттеу үшін жануар-дың көкірек қуысын ашады да, жазу аспабыи тікелей жүрекке тіркейді. Бұл физиологияда «қанды әдіс» деп те аталады.

Қлиника-физиологиялық здіс жүрск жұмысын қан шығармай тексеруге мүмкіндік берсді. Бұл әдіспен әдеттс сау адамнын да, науқас адамның да журегі зерттеледі. Қлиника-физиологнялық әдістер: палыгсщия (сипап ұстау) — жүрек түрткісінің орнын та-бу; перкуссия (тықылдату) — жүрек шекарасын аныктау; аускультиция (тыңдау) — жүрек дыбыстарын естіп тану; фоно-кардиография (ФҚГ) — жүрек дыбыстарын жазып алу; электро-кардиография (ЭҚГ) — жүрек биотогін жазып алу; вскторкар-диография (ВКГ) — жүрек тогыныц бекторлық мөлшерін жазып алу; баллистокардиография (БКГ) — жүректің қан айдаудағы баллистикалық құбылысын жазып алу; динамокардиография (ДКГ)—жүректід қан айдауына байланысты кеуде білігінің ыгы-суын жазып алу; эхокардиография — ультрадыбысты колданып жүректің қан айдау функцпясына байланысты ет құрылысынын, кақпақшаларының және қуыстарының өзгерістерін байқау, реит-генмен яерттеу.

Пальпация — сипау, ұстау әдісі. Мұнымен жүрек түрткісінііі юрныц жоне күшін білуге болады. Жүрек қарыншалары жиырыл-Уан кезде жүрек еті қатайып, онын. ені кеңеніп, ұшы көтерілігт көкіректің алғы қабырғасына соғылады, сөйтіп жүрек ұшы тиген >Қер лүпілдеп тұрады. Сау адамның жүрек түрткісі сол жақта ббсінші және алтыншы қабырғалар аралырында, сол бүғананьщ қақ ортасынан төмен қарай өткізілген сызықтың бесінші қабырга аралығымен түйіскен жерінен 1 см оңға қарай орналасқан. Жү-рек түрткісінің көкірекке соғылу қарқынына қарап, жүрек етініқ жиырылу күшін шамалауға болады, ал түрткінін, орны жүректін сол жақ шеті әдеттегідей екенін көрсетеді.

Перкуссия — жүрек шегін анықтау. Ол үшін көкірекке та-қалған саусақты екінші қолдың саусағымен не жазык металл ті-лікті медициналық резсңке балғамен қаққан кезде пайда бола-тын дыбыс ерекшелігін есксріп жүрек шегін анықтауға болады.

Қөкірек қуысын ауага толы өкпе ткані кернеп тұрады. Екі өкпеніц аралырында ауасыз ағза — қанға толы жүрек орналас-қан. Қөкіректі өкпе түсынан қақса, өкпеге тән ашық дыбыс, ал жүрек тұсынан қақса қатқыл (үнсіз) санды қаққандағыдай ды-быс естіледі. Осы екі дыбыстың шекарасын анықтау арқылы жү-ректіц он, сол және үстіңгі шектері табылады. Жүректің төменп Іпегі анықталмайды, өйткені жүрек астында бауырдыц сол жақ бөлігі орналасқан. Бұл бөліктен жүрек тұсындағыдай сәл қатац (үнсіз) дыбыс естіледі. Жүректің сол жақ шегі бесінші қчбпрга аралығында бұғананың қақ ортасынан төмен қарай тартылған сызықтан оңға карай 0,5—1,0 см жерде, оң жақ шегі төртінші қабырға тұсында төс сүйегінің он, жақ шетінен сыртқа қарай 1,5—2 см жерде, ал үстінгі (жоғарғы) шегі сол жақтағы үшініпі қабырға аралығында төстіц сол жақ шетіне жақын жерде орна-ласқап.

Аускультация — жүрек дыбыстарын фонеидоскоп нс стета-скоп арқылы тыңдау. Жүрек жиырылып — босаған сайын екі түрлі дыбыс (тон) естіледі. Бірінші дыбыс (тон) қарынша жиы-рылған кезде иайда болады. Сондықтан ол спстолалық тон дсп аталады. Ол сәл катқыл (үнсіз) созыңқы дыбыс, 0,11—0,12 се-кундқа созылады. Бұл тон көптеген систола кезінде өтстін физио-логиялық кұбылыстарға байланысты. Систола кезінде қарынша етініц ширығып қатаюы, жақтаулы қақпақшалар жабылып, емі-зікіпе еттер құрамындагы тарамыс жіпшелердің тартылуы, айшық кақпақшалар ашылып, канның қолқа мен өкпе сабауына айда-луы нәтижесінде бірінші тонга тән дыбыстар жиынтығы пайда болады. Алайда бірінші тонның негізі — жүрек етінің ширығып, жиырылуынан туған дыбыс. Расында да жүрек қакпакшаларын ойып алып тастаған күнде де бұл тон жойылмайды. Бірінші тон жүрек түрткісі тұсында айқын естіледі. Белгілі бір ауру салда-рынан жүрек кақпақшалары толық жабылмай ішінара сацылау қалса, қан қақпақшалар арасындағы саңылаудан систола кезін-Де кері ағуы мүмкін. Мүндай жағдайда бірінші тонға систолалык шуыл араласады. Қақпақшалар тұсындағы тесік тарылса одан өтетін қанныц көлемі азаяды да, қан қысымы күшейеді,
Жүректің екінші тоны айшық қақпақшалардың диастола ке-зінде жабылуынан пайда болады. Соидықтан ол диастолалық тон не қақпақша тоны деп те аталады. Бірінші тонға қарағанда ол ашық, жоғары (шыңыл) әрі қысқа келеді. 0,07—0,08 секундқа созылады. Екінші тон екінші және үшінші қабырғалар аралы-гында, төстіц оң жоне сол жиектеріне тақау жерде жақсы естіле-ді. Қолқаның айшық кақпақшалары жабылған сәтте пайда бол-ган дыбыс төстіц оң жағынан, ал өкпе сабауының айшық кақпақ-ніалары жабылған кезде пайда болған дыбыс төстің сол жағынан сстіледі.

Фонокардиогорафия — жүрск тондарын жазып алу. Арнайы аспап — фонокардиограф арқылы жүректің төрт тоны жазып алы-нады. Олардың екеуі, атап айтқанда бірінші және екінші тондар аускультация (тыңдау) кезінде естіледі. Үшінші және төртінші тондар естілмейді: олар қарыншалар босаған кезде (диастола) пайда болады. Үшінші тон диастоланың қанга толу кезеңінде,
Электрокардиография (ЭКГ)

Жүрек еті қозған кезде көптеген ет талшықтары теріс заряд-қа көшеді де, қозбай қалган ет талшықтары бұрынғысынша оц .зарядын сақтап қалады, сөйтіп қозған жәие қозбаган миоциттер арасында электр айырмаиіылыры, яғни электр потенциалы туады. Вүл потенциал бслгілі бір тканьдер арқылы бүкіл денеге тез та-р*ап кетеді. Сондықтан оны қолға, аяққа, кеудеге койылған элект-родтар арқылы электрокардиограф аспабымен жазып алуға бо-лады. Ол үшіи әдетте үш түрлі биполярлык стандарттық тіркеу әдісі колданылады .

Бірінші стандарттық тіркеуде электродтар оң қол мен сол қол білезіктеріне, екінші тіркеуде оң қол мен сол аяққа, ал үшінші тіркеуде сол қол мен сол аяққа байланады. Электрокардиограф-пен жазып алынғаң қисық сызық — электрокардиограмма латын алфавитінің соңғы әріптерімен (Р, р, Р, 5, Т) белгілеііген бес тістен түралы. Онын, үшеуі (Р, К, Т) электр осінен жогары, екеуі (Р, 5) төмсн карай бағытталған.

Жүрек етінде туған қозу, деполярпзацияға тән заряд мио-кардтың бір жерінен екінші жеріне көшіп біртіндеп барлык, ет талшықтарын қамтиды. Электрокардиограмма тістері миоциттер деполяризациясы мен реполяризациясына сәйкес келеді. Р — ті-сі екі жүрекше қозған ксзде туған ток жиыитығын көрсетеді. Оц жоне сол жүрекшеде туғаи токтар қосылып, жинақталмаса ЭҚГ-да кос Р тісі пайда болады. Р мен ^ аралығы 0,12—0,18 секундқа созылады, ол қозудың атриовентикулярлық түйінінен,. Гис шоғырына өту жылдамдығына байланысты. Ауруға шалдық-кан адамда, осы түйіц (Гис шоғыры) жарақаттанса, Р—(^) уақыты үзарады, кейде қозу жүрекшеден қарыншаға өтпсй қалады.

Р, К, 3, Т — тістері қозудың (деполяризациясын) қа-рынша еттеріне таралуын, одан әрі онын, «сөнуін» (реполяризация-сын) көрсетеді. Сондықтан бұл тістер қарынша комплексі деп аталады. р — тісі екі қарыншаны бөліп тұрған перденің сол жақтагы орта бөлігінің деполяризацияланган (сол зарядталған) кезінде пайда болады. К — тісі қарынша пердесініц төменгі жа-ғына және карыншалардыц ішкі бетінен сыртына қарай сол за-рядтыц таралуын көрсетеді. 5 — тісі қарыніпалардың түп жағын-лағы ст талшықтарының деполяризациясыиан пайда болады. Со-нымен 5 — тісі пайда болған кезде қозу қарыншаны тұтас қам-тиды. Т — тісі карыніпалардыц реполяризациясын көрсетеді. Қа-рыншада деполяризация оның ішкі бетінен (эндокардтан сыртқы бетіне эпикардқа) қарай тараса, реполяризация керісінше, қа-рыншаның сыртқы бетінеи басталып, ішкі бетінде бітеді.

Электрокардиограммадан жүрек қызметі туралы біркатар мағлүмат алынады: тістердің биіктігін (амплитудасын) өлшеу арқылы жүректің жиырылу күшін жорамалдауға болады. Жүрек циклы мен оның кезеңдерінің ұзақтығы анықталады. Р мен Т аралығын өлшеу арқылы систоланың үзақтығы есептеп шыға-рылады. ал Т—Р"аралығы диастола ұзақтығын көрсетеді. Р—Р аралығы қозу процесінің атриовентрикулярлық түйіні мен Гис шоғырынан өту жылдамдылыгын сипаттайды. 5—Т сегменті электрлік изолиииядан ығысса, жүректіц қан тамырлары аркылы коректенуінің нашарлағаныи көрсетеді. Электрокардиограмманы

талдай отырып, жүректің минутына канша рет және қаидай ыр-.гақпен соққаныи анықтауға болады.

Электрокардиограмманы пайдалана отырып, жүрек ауруларын нақты анықтауға болады.

Векторкардиография (ВКГ)—жүрек еті тогының мөлшерін жоне электр осінін. бағытыц (векторын) жазып алу әдісі. Вектор-кардиограмма имектеліп барып ұштары қабысатын үш түрлі іл-мсктен (Р, Р, К, 5, Т) тұрады.

Жүрек етініц орекет потенциалы оның жиырылуынан бүрын яғни қозу басталған кезде пайда болатынын Қелликер тәжірибе-сінен көруге болады.

Наркозбен ұйықтатылган егеуқүйрықтың көкірегін ашып, со- • гып тұрған жүрегінің үстіне бақаның ет-жүйке препаратының шонданай жүйкесін салса, балтыр еті жүрек соғуына сәйкес ке-летін ыргақпен жиырылады. Мүның себебі жүректің әрекет по-тенциалы балтыр стін тітіркендіреді. Жүрек еті мен балтыр еті-пің дара жиырылу сызығын жеке-жеке жазатын болсақ, журек етінің латенттік кезеңі балтыр етінікіне қарағанда ұзақтау екенін байқауға болады, сондықтаы балтыр еті ертерек жиырылады. Бұл, әрекет потенциалының жүрек жиырылуынан бұрын пайда болатынын көрсетеді. Демек, әрекет потенциалы жүрек жиырылып тұрранда,

Жүрек етінің қозғыштық қасиетінің кезеңдері

Жүрек миоциттерінің әрекет потенциалы 4 кезеңнен турады :

1. Шапшаң деполяризация кезеңінде кардиомиоциттер мембранасының Nа+ иондарына өткізгіштігі өте күшейіп, олармен бірге Са+ иондары да жасушаларға өте бастайды.

2. Баяу реполяризация не жазық кезеңінде мембрагагың өткізгіштігі Nа+ иондарына нашарлайдыда, Са+ иондарына жоғарылайды және жасушалардан К+ иондары шығатын каналдар ашыла бастайды.

3. Шапшаң реполяризация кезеңінде мембрананың К+ иондарына өткізгіштігі күшейеді. К+ жасушалардан сыртқа шығады, ал Са+-ді өткізетін мембрана каналдары жабылып қалады.

4. Босаңсудың баяу деполяризациясы не өзінен өзі спонтандық пайда болатын кезеңде жасуша мембранасы Nа+ мен Са+ иондарын жасуша ішіне қарай жайлап өткізе бастайды. Бұл кезең көбінесе пейсмейкер кардиомиоциттеріне тән.

Жүрек етінің қозғыштығы
Жүрек еті қозғанда оның қозғыштық
Әрекет потенциалының ең жогарғы нүктесінен («шың») бастап баяу реполяризация кезеңінде жүрек етінің қозғыштық құлдырап тіпті «О»-ге дейін төмендейді. Бұл кезде (0,27 с) жүрек еті систолада болады және ең күшті тітіркендіргіштерге де жау-ап бермейді. Жүрек етінің осы «қозбайтын» кезеңі абсолюттік . рсфрактерлік кезеқ деп аталады. Бұл кезеңнен кейін жүрек еті-нің қозғыштықсалыстырмалы рефрактерлік кезең деп аталады. Бүл кезең-дс жүрек еті оған әсер ететін күш қозу табалдырырынан әлде-қайда жогары болса рана жауап береді. Жүрек қозғыштығының салыстырмалы рефрактерлық кезеқі әрекет потенциалының шап-•аац реполяризация кезеңіне сәйкес келеді және жүрек еті босай бастағанда, яғни
Салыстырмалы рефрактерлік кезеңнен соқ жүрек етінің қозгыштық дәрежесі бастапқы тыныштық жағдайдағы қалпынан жогарылап барып қайта төмендейді. супернормальдық (қалыптарыдан жоғары) кезеқ деп аталады. Бұл кезенде жүрек еті қоздырғыш күш қозу табал-лырырынац төмен болса да жауап бере береді. Қозғыштық дә-режесініқ супернормальдық кезеңі орекет потеициалынық диа-столалық деполяризация мезгіліне және жүрек етінің толық бо-саран уақытына тап болады. Қорыта келгенде, жүрек етінің козғыштығы
Экстрасистола. Систола не диастола кезінде жүрекке түрлі| тітіркендіргіштер әсер етсе, оның беретін жауабы да әртүрлі бо-лады. Систола кезінде тітіркендірілсе жүрек жауап кайтармайды. Күшті тітіркендіргішпен диастола кезінде әсер етсе, жүрек. кезектен тыс жиырылады. Жүректің мүндай жиырылу экстрасистола деп аталады. Ол тітіркендіргіштің әсер еткен жеріне қарай си-нустық және жүрекше, қарынша экстрасистолалары болып бөлі-неді .Қарынша экстрасистоласынан соң кезекті бір систола түсіп . калады, оның орнына ұзақ компенсаторлық үзіліс пайда болады (жүрек еті дем алады). Мұның себебі синоатриалдық түйіннен қарыншаға келетін кезекті қозуы экстрасистола мезгілінде же-теді. Жүрек систоласы қандай (кезекті, кезексіз) болса да, бұл мезгілде жүрек абсолюттік рефрактерлік кезеңде болады. Сондықтан экстрасистола кезінде қарьшшаға жеткен түйін серпінісі жауапсыз қалып, кезекті систола болмайды, оның есесіне диасто-ла ұзарады. Ал экстрасистоланы тудыратын тітіркендіргіш синус түйініне әсер етсе, экстрасистоладан кейінгі пауза қалыптағыдан қысқа болады. Қалыпты жағдайда экстрасистола эмоция кезін-де кездесуі мүмкін.

Жүректің қозуды өткізуі. Қозу жүректің өткізгіш жүйесімен қатар жүрек миоциттері арасында нексус байланыстары арқылы да тарайды. Бірақ қозу серпіні жүректің өткізгіш жүйесі арқылы тез өтеді. Мәселен, қозу Гис шоғырынан секундына 4—5 метр жылдамдықпен өтсе, ка-рыншаның етінсн секундына 0,9 м жылдамдықпен тарайды, яғни қарынша етіне қарағанда өткізгіш жүйе қозуды 5 ссе тез өткізе-ді.

Қозу өткізгіш жүйе арқылы қаншама жылдам таралранмен жүрекше мен қарыніпа бір мезетте жиырылмайды: алдымен жү-рекшелер содан соң қарыншалар жиырылады. Мұның себебі осы күнге дейін толық анықталмаған. Біреулер қозу атриовентрикулярлық түйіннің бас жагында 0,02—0,04 секундтай кідіреді, жүрек-шелердің жан-жағынан келіп түскен әрекет потенциалдары жи-нақталып түйінді қоздыру үшін күшеюі қажет деген пікір анта-ды. Ал екінші біреулердің айтуынша атриовентрикулярлық түйін миоциттеріпід мембраналық потенциалы басқа миоциттерге кара-ғанда өте төмен және оның диастолада баяу деполяризациясы-ның аумалы дәрежеге жетуі өте үзақка созылады, түйін қозуы-ның кешігуі осыған байланысты. Бұл пікірлер бірін-бірі толықты-ра түседі. Мұндай кідіру салдарынан жүрекшелердің қозуынан қарыншалардың козуы 0,12—0,18 секунд кеш басталады.

Жүрек етінің қозу өткізу қасиетіц қанқа етінің осы қасиетімен салыстырсақ қаңка еті қозуды анағұрлым тез өткізеді: қозу вткі-зу жылдамдығы секундіне 5—14 м.

Жүрек етінің жиырылу қасиетінің ерекшеліктері. Жиырылу дегеніміз еттің белгілі бір тітіркендіргіш әсерінен ширығуы (қатаюы) жоне қысқаруы. Бұл — жауап реакция (әсерленіс). Қаңка еттіц жиырылу күші (амплитудасы) тітіркендіргіштің күшіне райланысты. Тітіркендіргіш күшін біртіндеп өсірсе, еттің жиыры-.луы да оран сәнкес күшейеді. Жүрек етінің жауабы тітіркендір-г^штіқ күшіне байланысты емес. Жүрек еті тітіркендіргіштің қозу т^балдырырына бар күшімен жауап береді. Тітіркендіргіщ күшін біртіндеп одан әрі күшейткенде еттің жиырылу күші өзгермейді. Ал қозу табалдырығынан төмен күшке жауап болмайды. Бұл зандылықты Боудич ашқан. Оны «түгелдей не түк емес» («все или ничгго») заңы деп атайды.

Қаңқа ет талшықтарының әр қайсысының қозү табалдырыры әртүрлі, сондықтан тітіркендіргіш күші өскенде жиырылатын талшықтар саны да арта түседі. Ал жүрек еті талшықтарыньщ аралырында нексус жалрамасы (контакт) болғандықтан бір мио-цит козса болраны әрекет потенциалы нексустар арқылы көпте-ген миоциттерге жайылып үлгіреді де, бәрі бір мезгілде бар кү-шімен жиырылады. Сөйтіп, жүрек миоциттері синцитий тәрізді қызмет етеді.

Жүрек етінін. «түгелдей не түк емес» зақына барынбайтын жері де бар. Бұл көбінесе миоциттер ішінде өтетін процестерге байланысты болады. Тітіркендіргіш күшін біркалыпты ұстап, оның жиілігін біртіндеп көбейтсе, алғашқы кезде еттің жиырылу күші тітіркендіргіш санына қарай арта түседі. Мұны Боудич «баспалдағы» деп атайды. Тітіркендіргіш белгілі бір жиілікте әсер еткенде, оның әрбір келесі әсері жүрек етінің қозгыштық дә-режесінің күшейген (супернормальдық) кезеңіне тап болғандык-тан, онымен тығыз байланысты қасиеті — жиырылу қабілеті де жорарлайды.

Жүрек етінің жиырылу және босаңсу механизмін түсіндіру үшін А. Хаксли және X. Хакслидіц (1954), протофибрилдер жылжуы атты теориясы қолданылады. Осыған орай жүрек етінің жиырылу күшінің екі түрлі өздігінен реттелетін гетерометрлік және гомео-метрлік механизмі болады. Бұлар миоцнттер ішінде өтетін қозу процесіне жиырылудың ілесуі (электромеханикалық) механизмі-не байланысты. Гетерометрлік механизмде жүрек етінін, жиырылу күші оның диастола мезгілінде созылу дәрежесіне сәйкес өзгере-ді: жүрек еті диастола кезінде неғұрлым катты созылса, солғұр-лым оның жиырылу күші күшейе түседі.

Жүрек еті талшықтарын алдын-ала созып, сонан соң тітір-кендіргенде, олардың жиырылу күші созу дәрежесіне сәйкес күшейе-тін қасиетін алдымен 0. Франк көлбақа жүрегіне, ал одан кейін П. Старлинг жылы қанды жануар жүрегіне жасаран тәжірибеле-рінде байқаған. Бұл заңдылық қазір Франк—Старлинг заңы не «жүрек заңы» деп аталады.

Гомеометрлік механизмде жүрек етінің жиырылу күші онын, созылу дәрежесіне байланысты емес, ол алдын ала созылмай-ақ қатты жиырылып қарыншадан қанды артық қысыммеи шығара алады. Осы айтылран екі механизмде де миоциттерде катехола-

миндердің, Са2+ мөлшерінің көбеюіне, ондағы зат алмасу карқы-нының күшеюімен бөлінген энергия толығынан пайдалануына бай-ланысты. Ет талшығы қозған кезде адреналин мен норадреналин Са2+ иондарының клетканың сыртынан ішіне қарай өтуін күшей-теді де, сол мезгілде пайда болған әрекет потенциалы ретикулум цистернасынан Са2+ ионының саркоплазмаға шығуын үдетеді. Мұның салдарынан әрекет потенциалы созыңкы болады және Са2+ ионы тропонинмен әрекеттесіп тропонин мен тропомозин комплексін құрайды, жиырылатын актомиозин пайда болады, яғни миозиннің көлденең өсінділерінің тропонинге жабысуына жағдай жасалады және АТФ кышқылы ыдырайды. Бұдан боса-ған энергия актин жіпшесінің миозиндердің арасына кіруіне пай-даланылады. Сөйтіп, козу процесіне жиырылудың ілесуі іске асырылады.

Сонымен қозу мен жиырылу процестерінің қарым-қатына-сын қамтамасыз ететін құрылымдарға миоциттер мембранасынын көлденең өсінділер жүйелері мен ретикулум түтіктері және олар-дың кеңіген цистерналары жатады.

Саркоплазмада Са2+ ионының саны көбейген сайын актиі' мен миозин жіпшелері арасындағы көлденең көпіршелерінің са-ны көбейеді. Осыған байланысты актиннің миозин протофибрил-дері арасына енуі тереңдей түседі, еттің жиырылу күші жогары-лайды.

Электрокардиография (ЭҚГ)

Жүрек еті қозған кезде көптеген ет талшықтары теріс заряд-қа көшеді де, қозбай қалган ет талшықтары бұрынғысынша оң зарядын сақтап қалады, сөйтіп қозған жәие қозбаган миоциттер арасында электр айырмашылығы, яғни электр потенциалы туады. Бүл потенциал белгілі бір тіндер арқылы бүкіл денеге тез таралып кетеді. Сондықтан оны қолға, аяққа, кеудеге қойылған электродтар арқылы электрокардиограф аспабымен жазып алуға болады. Ол үшін әдетте үш түрлі биполярлык стандарттық тіркеу әдісі колданылады.

Бірінші стандарттық тіркеуде электродтар оң қол мен сол қол білезіктеріне, екінші тіркеуде оң қол мен сол аяққа, ал үшінші тіркеуде сол қол мен сол аяққа бекітіледі. Электрокардиограф-пен жазып алынғаң қисық сызық — электрокардиограмма - латын алфавитінің соңғы әріптерімен (Р, Q, R, S, Т) белгіленген бес тісшелерден түралы. Онын, үшеуі (Р, R, Т) электр осінен жогары, екеуі (Q, S) төмен карай бағытталған.

Жүрек етінде туған қозу, деполяризацияға тән заряд миокардтың бір жерінен екінші жеріне көшіп, біртіндеп барлык ет талшықтарын қамтиды. Электрокардиограмма тісшелері миоциттер деполяризациясы мен реполяризациясына сәйкес келеді. Р — тісше екі жүрекше қозған ксзде туған ток жиынтығын көрсетеді. Оң жоне сол жүрекшеде туған токтар қосылып, жинақталмаса ЭҚГ-да кос Р тісше пайда болады. Р мен Q аралығы 0,12—0,18 секундқа созылады, ол қозудың атрио-вентрикулалық түйінінен, Гис шоғырына өту жылдамдығына байланысты. Ауруға шалдыққан адамда, осы түйін (Гис шоғыры) жарақаттанса, Р—Q уақыты үзарады, кейде қозу жүрекшеден қарыншаға өтпей қалады.

Р, R, S, Т — тісшелері қозудың (деполяризациясын) қарынша еттеріне таралуын, одан әрі онын, «сөнуін» (реполяризациясын) көрсетеді. Сондықтан бұл тісшелер қарынша комплексі деп аталады. Q — тісі екі қарыншаны бөліп тұрған перденің сол жақтагы орта бөлігінің деполяризацияланган (сол зарядталған) кезінде пайда болады. R — тісше қарынша пердесініц төменгі жағына және карыншалардыц ішкі бетінен сыртына қарай сол зарядтың таралуын көрсетеді. S — тісше қарыншалардың түп жағындағы ет талшықтарының деполяризациясынан пайда болады. Сонымен S — тісше пайда болған кезде қозу қарыншаны тұтас қамтиды. Т — тісше карыншалардың реполяризациясын көрсетеді. Қарыншада деполяризация оның ішкі бетінен (эндокардтан сыртқы бетіне эпикардқа) қарай тараса, реполяризация керісінше, қарыншаның сыртқы бетінеи басталып, ішкі бетінде бітеді.

Электрокардиограммадан жүрек қызметі туралы біркатар мағлүмат алынады: тісшелердің биіктігін (амплитудасын) өлшеу арқылы жүректің жиырылу күшін жорамалдауға болады. Жүрек (оралымы) циклы мен оның кезеңдерінің ұзақтығы анықталады. Q мен Т аралығын өлшеу арқылы систоланың үзақтығы есептеп шыға-рылады. ал Т—Р аралығы диастола ұзақтығын көрсетеді. Р—Q аралығы қозу үрдісінің атриовентрикулярлық түйіні мен Гис шоғырынан өту жылдамдылыгын сипаттайды. S—Т сегменті электрлік изолиниядан ығысса, жүректің қан тамырлары аркылы коректенуінің нашарлағаның көрсетеді. Электрокардиограмманы талдай отырып, жүректің минутына канша рет және қандай ырғақпен соққанын анықтауға болады.

Электрокардиограмманы пайдалана отырып, жүрек ауруларын нақты анықтауға болады.

Векторкардиография (ВКГ)—жүрек еті тогының мөлшерін жоне электр осінін бағытың (векторын) жазып алу әдісі. Векторкардиограмма имектеліп барып ұштары қабысатын бес түрлі ілмектен (Р, Q, R, S, Т) тұрады.

Жүрек етінің әрекет потенциалы оның жиырылуынан бүрын яғни қозу басталған кезде пайда болатынын Келликер тәжірибесінен көруге болады.

Наркозбен ұйықтатылган егеуқүйрықтың көкірегін ашып, со- • гып тұрған жүрегінің үстіне бақаның ет-жүйке препаратының шонданай жүйкесін салса, балтыр еті жүрек соғуына сәйкес ке-летін ыргақпен жиырылады. Мүның себебі жүректің әрекет по-тенциалы балтыр стін тітіркендіреді. Жүрек еті мен балтыр еті-пің дара жиырылу сызығын жеке-жеке жазатын болсақ, журек етінің латенттік кезеңі балтыр етінікіне қарағанда ұзақтау екенін байқауға болады, сондықтаы балтыр еті ертерек жиырылады. Бұл, әрекет потенциалының жүрек жиырылуынан бұрын пайда болатынын көрсетеді. Демек, әрекет потенциалы жүрек жиырылып тұрранда,
Фонокардиогорафия — жүрек тондарын жазып алу. Арнайы аспап — фонокардиограф арқылы жүректің төрт дыбыстары жазып алынады. Олардың екеуі, атап айтқанда бірінші және екінші дыбыстар аускультация (тыңдау) кезінде естіледі. Үшінші және төртінші дыбыстар естілмейді: олар қарыншалар босаған кезде (диастола) пайда болады. Үшінші тон диастоланың қанга толу кезеңінде, яғни

перейти в каталог файлов


связь с админом